Venkel

Het kruid
Venkel kennen we vooral als groente, maar wanneer de plant tot bloei komt, verschijnen de fijne gele bloemschermen. De bloemschermen kun je vers van de plant snoepen; ze hebben die heerlijke frisse, anijsachtige smaak die je ook van venkel kent. Na de bloei ontstaan de bekende venkelzaadjes.
Venkel is een plant die graag warmte en zon opzoekt en oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied komt. Inmiddels groeit ze op veel plekken verwilderd. De hele plant is bruikbaar: van de jonge bladeren en stengels tot de bloemen en de zaadjes.

Venkel (Foeniculum vulgare) wordt al heel lang door mensen gebruikt, zowel als voedsel als als kruid. De plant was al bekend bij de oude Grieken en Romeinen en kreeg ook in andere traditionele geneeswijzen een belangrijke plaats. Vooral de venkelzaadjes werden traditioneel gebruikt in thee en andere kruidenbereidingen, onder andere bij een opgeblazen gevoel, winderigheid en buikkrampen. Ook bij menstruatiekrampen en luchtwegklachten en hoest werd Venkel traditioneel gebruikt. Ook in de middeleeuwse kruidengeneeskunde bleef Venkel een bekende plant. De aromatische zaadjes werden daarnaast gebruikt als smaakmaker en als kruidenthee, bijvoorbeeld na de maaltijd. Ook de rest van de plant werd als voedsel gebruikt.

Mijn ontmoeting met Venkel
Vlak voor mijn zomervakantie in 2025 droomde ik over Venkel. Niet over de knol, maar over de bloem. Het was zo’n heldere droom dat ik wakker werd met het gevoel: hier wil iets gezien worden. Normaal zou ik meteen opzoeken waar Venkel traditioneel voor wordt gebruikt, maar dit keer deed ik dat bewust niet. Ik wilde eerst zelf ontdekken waarom juist deze plant zich zo nadrukkelijk liet zien.

In die periode stond mijn leven behoorlijk op zijn kop. De plek waar ik op dat moment les gaf voelde steeds minder als de juiste plek en de onzekerheid daarover hield me bezig. Juist op die leslocatie groeiden overal Venkelbloemen. Vlak voor mijn vakantie plukte ik een scherm en nam het mee.

Tijdens mijn vakantie leerde ik de Venkel stap voor stap kennen. Het eerste wat mij opviel waren woorden als overzicht, inzicht en helderheid. Toen ik de bloem in mijn handen hield, gebeurde er iets. Ik voelde vanaf mijn maag een rustige beweging ontstaan die zich uitbreidde naar mijn onderbuik en bekken. Alsof mijn hele buikgebied ontspande en de onrust die ik al een tijd met me meedroeg heel even wegzakte. 
Terwijl ik de bloem aandachtig bekeek, ontdekte ik dat ik het scherm voorzichtig kon sluiten. Ineens leek het op een klein beschermend kooitje waarin je veilig zou kunnen zitten. Even later zag ik er iets heel anders in. De fijne vertakkingen deden me denken aan spiervezels. Ineens moest ik denken aan de gladde spieren van slokdarm, maag en darmen. Precies het gebied waar ik de Venkel ook in mijn eigen lichaam voelde.

Ook zag ik de vorm van een vogel. Een vogel vliegt hoog en heeft overzicht over wat er onder hem gebeurt. Voor mij voelde dat als een uitnodiging om met wat meer afstand naar mijn eigen situatie te kijken. Niet alleen naar alles wat er gebeurde, maar vooral naar de vraag: is dit nog de juiste plek voor mij? 
Mijn eigen lichaam liet me voelen dat er meer te verteren was dan alleen mijn eten. Ook de situatie waarin ik zat vroeg om aandacht.

Geheel onverwacht leerde deze plant mij om met wat meer afstand naar een situatie te kijken. Doordat ik toen overzicht kreeg, kon ik de situatie even loslaten en rustig verteren. Ik hoefde er niet meer tegen te vechten en kon de situatie accepteren zoals die was. Iedere keer weer herinneren de zaadjes mij aan wat de Venkel mij die zomer liet zien. 
Sinds die zomer kauw ik regelmatig op Venkelzaadjes. Mijn buik wordt er na het eten rustig van. Op warme zomerdagen merk ik aan mijn enkels en voeten dat Venkel voor mij ook vochtafdrijvend werkt.

Venkelzaad is gemakkelijk thuis te gebruiken. Je kunt na de maaltijd op een klein beetje zaadjes kauwen of er thee van zetten. Door de zaadjes vooraf licht te kneuzen, kunnen de aromatische stoffen gemakkelijker in het water terechtkomen.

Let op
Gebruik je medicijnen of twijfel je over het gebruik van Venkel, overleg dan met een arts of apotheker.